اشتباهات طراحی فروشگاه در بازار ایران
یکی از مهمترین اشتباهات طراحی فروشگاه حضوری در ایران، نادیده گرفتن رفتار واقعی مشتری است. بسیاری از فروشگاهها بر اساس سلیقه شخصی یا الگوبرداری سطحی طراحی میشوند و مسیر حرکت، تجربه حسی و تعامل انسانی را نادیده میگیرند. عدم توجه به تفاوت شهرهای بزرگ و کوچک، چیدمان نامناسب کالاهای سودده، نورپردازی و رنگ اشتباه و ناهماهنگی بین هویت برند و فضای فروشگاه باعث کاهش فروش و اعتماد مشتری میشود. طراحی موفق باید مسیر حرکت، تجربه حسی، ویترین جذاب و هماهنگی برند را در نظر بگیرد تا فروش حضوری و وفاداری مشتری افزایش یابد.
1. نادیده گرفتن رفتار واقعی مشتری در بازار فروشگاه حضوری در ایران
یکی از مهمترین اشتباهات طراحی فروشگاه در بازار خردهفروشی ایران، طراحی فضا بدون تحلیل رفتار واقعی مشتری است. بسیاری از مدیران فروشگاهی همچنان تصمیمات طراحی را بر اساس تجربه شخصی، سلیقه فردی یا الگوبرداری سطحی از فروشگاههای دیگر انجام میدهند. در حالی که در طراحی حرفهای فروشگاه، دادههای رفتاری مشتری پایه اصلی تصمیمگیری محسوب میشوند. تحقیقات بینالمللی نشان میدهد که بررسی مسیر حرکت مشتری، نقاط توقف، نقاط تصمیمگیری خرید و مدت زمان حضور در هر بخش، مستقیماً بر فروش حضوری تأثیر میگذارد.
طراحی بر اساس سلیقه مدیر بهجای دادههای میدانی
در بسیاری از پروژههای طراحی فروشگاه، تمرکز اصلی روی زیبایی ظاهری است، نه روی چگونه طراحی فروشگاه باعث افزایش فروش حضوری میشود. این موضوع باعث ایجاد فضاهایی میشود که از نظر بصری جذاب هستند اما عملکرد فروش ضعیفی دارند. برای مثال، چیدمانهای متقارن یا لوکس ممکن است مسیر حرکت طبیعی مشتری را مختل کنند. یکی از اشتباهات رایج در طراحی مسیر حرکت مشتری داخل فروشگاه این است که بدون بررسی دادههای واقعی، مسیر حرکت مشتری حدس زده میشود. طراحی علمی فروشگاه نیازمند استفاده از دادههایی مانند نقشه حرارتی حرکت مشتری، تحلیل نقاط پرتردد و بررسی رفتار خرید واقعی است.
توجه نکردن به تفاوت شهرهای بزرگ و کوچک
یکی دیگر از خطاهای مهم در طراحی فروشگاه خرده فروشی با تمرکز بر تجربه مشتری، استفاده از یک الگوی طراحی ثابت برای تمام شهرها است. در کلانشهرها، مشتریان معمولاً خرید سریع و هدفمند دارند، در حالی که در شهرهای کوچک، تعامل بیشتر با فروشنده و زمان حضور طولانیتر در فروشگاه رایجتر است. بنابراین، تفاوت طراحی فروشگاه در شهرهای بزرگ و کوچک ایران باید بهصورت عملی در چیدمان، نورپردازی و مسیر حرکت لحاظ شود.
نادیده گرفتن فرهنگ خرید حضوری
با وجود رشد فروش آنلاین، طراحی فروشگاه متناسب با فرهنگ خرید حضوری ایرانی هنوز یک مزیت رقابتی مهم است. مشتریان ایرانی معمولاً انتظار تعامل انسانی، دریافت مشاوره و ایجاد حس اعتماد را دارند. حذف این عناصر میتواند باعث کاهش وفاداری مشتری و افت فروش شود. طراحی موفق فروشگاه در ایران باید ترکیبی از تجربه فیزیکی، تعامل انسانی و دسترسی آسان به محصول را فراهم کند.
2. طراحی مسیر حرکت اشتباه مشتری داخل فروشگاه در بازار خردهفروشی ایران
مسیر حرکت مشتری یکی از حیاتیترین عوامل در موفقیت یا شکست فروشگاههای حضوری است. بسیاری از اشتباهات طراحی فروشگاه زمانی اتفاق میافتد که طراحی فضا بر اساس زیبایی بصری یا محدودیتهای معماری انجام میشود، نه بر اساس رفتار واقعی خرید. در طراحی حرفهای، مسیر حرکت مشتری باید بهگونهای هدایت شود که بیشترین تماس با کالاهای سودآور، افزایش زمان حضور مشتری و ایجاد نقاط تصمیم خرید را ایجاد کند. اگر این مسیر بهدرستی طراحی نشود، حتی فروشگاههایی با محصولات باکیفیت نیز ممکن است کاهش فروش را تجربه کنند. این موضوع مستقیماً با این سؤال مرتبط است که چرا طراحی اشتباه فروشگاه باعث کاهش فروش حضوری میشود.
ورودیهایی که مشتری را سردرگم میکنند
ورودی فروشگاه اولین نقطه تماس مشتری با برند است و نقش مهمی در ایجاد حس اعتماد دارد. یکی از اشتباهات رایج در طراحی مسیر حرکت مشتری داخل فروشگاه، طراحی ورودیهایی است که اطلاعات کافی به مشتری نمیدهند. اگر مشتری در چند ثانیه اول نتواند دستهبندی کلی محصولات، سطح قیمت یا سبک فروشگاه را درک کند، احتمال خروج سریع افزایش پیدا میکند. ورودی موفق باید شامل نشانههای بصری واضح، دید مستقیم به محصولات کلیدی و مسیر حرکت مشخص باشد. این موضوع بهطور مستقیم روی بهترین طراحی ویترین برای جذب مشتری رهگذر نیز تأثیر دارد.
چیدمان بدون اولویت سودآوری
یکی از اصول مهم در اصول چیدمان کالا برای افزایش فروش فروشگاه فیزیکی، قرار دادن کالاهای سودده در مسیر طبیعی حرکت مشتری است. بسیاری از فروشگاهها چیدمان را صرفاً بر اساس دستهبندی محصول انجام میدهند، در حالی که طراحی حرفهای ترکیبی از سودآوری، رفتار خرید و روانشناسی تصمیم خرید است. در طراحی فروشگاه برای افزایش نرخ تبدیل مشتری حضوری، کالاهای استراتژیک باید در نقاط توقف طبیعی مشتری قرار بگیرند.
ایجاد گلوگاههای حرکتی داخل فروشگاه
راهروهای باریک، قفسههای بلند یا چیدمان نامناسب میتواند باعث ایجاد گلوگاه حرکتی شود. این موضوع نهتنها تجربه خرید را خراب میکند، بلکه باعث کاهش زمان حضور مشتری میشود. در بسیاری از موارد، اصلاح ساده مسیر حرکت میتواند به چگونه با طراحی صحیح فروشگاه زمان حضور مشتری را افزایش دهیم پاسخ عملی بدهد و در نهایت فروش را افزایش دهد.
3. بیتوجهی به تجربه حسی مشتری در فضای فروشگاه در بازار خردهفروشی ایران
یکی از مهمترین اما کمتر دیدهشدهترین اشتباهات طراحی فروشگاه، نادیده گرفتن تجربه حسی مشتری است. طراحی فروشگاه موفق فقط به چیدمان قفسهها محدود نمیشود؛ بلکه نور، رنگ، صدا، بو و حتی دمای محیط میتواند مستقیماً بر تصمیم خرید مشتری تأثیر بگذارد. در بسیاری از پروژههای طراحی فروشگاه حضوری، تمرکز بیش از حد روی ظاهر دکوراسیون باعث میشود عناصر حسی که در طراحی فروشگاه برای افزایش نرخ تبدیل مشتری حضوری نقش کلیدی دارند، نادیده گرفته شوند. تجربه حسی مناسب میتواند زمان حضور مشتری را افزایش دهد و احتمال خرید لحظهای را بالا ببرد.
نورپردازی صرفاً تزئینی
یکی از رایجترین خطاها در تاثیر نورپردازی در فروش فروشگاه حضوری در ایران، استفاده از نور فقط برای زیبایی فضا است. در طراحی حرفهای، نور باید برای هدایت نگاه مشتری، برجستهسازی محصولات کلیدی و ایجاد حس کیفیت استفاده شود. نور بیش از حد سرد میتواند حس صنعتی و بیروح ایجاد کند، در حالی که نور بسیار گرم ممکن است رنگ واقعی محصول را تغییر دهد. نورپردازی اصولی میتواند مستقیماً روی اصول طراحی فروشگاه برای افزایش خرید لحظهای مشتری اثر بگذارد.
استفاده اشتباه از رنگها
رنگها یکی از قدرتمندترین ابزارهای انتقال پیام برند هستند. انتخاب اشتباه رنگ میتواند باعث ایجاد حس ارزان بودن، بینظمی یا حتی بیاعتمادی شود. در طراحی فروشگاه خرده فروشی با تمرکز بر تجربه مشتری، رنگ باید با سطح قیمتی محصول، هویت برند و مخاطب هدف هماهنگ باشد. برای مثال، رنگهای بسیار تند در فروشگاههای لوکس معمولاً اثر منفی دارند، در حالی که در برخی دستههای کالایی میتوانند حس هیجان خرید ایجاد کنند.
صدا و موسیقی نامتناسب با مخاطب
صدا و موسیقی نقش مهمی در تنظیم سرعت خرید مشتری دارد. موسیقی سریع میتواند خرید سریعتر ایجاد کند، در حالی که موسیقی آرام باعث افزایش زمان حضور مشتری میشود. انتخاب اشتباه موسیقی یکی از عوامل پنهان در کاهش فروش است. در طراحی فروشگاه برای افزایش وفاداری مشتری حضوری، هماهنگی بین نوع موسیقی، سطح قیمت محصول و شخصیت برند ضروری است. طراحی حسی درست میتواند فروشگاه را به تجربهای ماندگار برای مشتری تبدیل کند.
4.الگوبرداری اشتباه از مراکز خرید بزرگ مثل Iran Mall
یکی از اشتباهات طراحی فروشگاه در بازار خردهفروشی، الگوبرداری سطحی از پروژههای بزرگ و لوکس بدون در نظر گرفتن جایگاه برند، نوع مشتری و مدل کسبوکار است. بسیاری از مدیران فروشگاهی تصور میکنند اگر طراحی فروشگاه شبیه مراکز خرید بزرگ و مدرن باشد، فروش نیز افزایش پیدا میکند. در حالی که طراحی موفق باید بر اساس رفتار واقعی مشتری، سطح قیمتی محصولات و موقعیت بازار هدف انجام شود. الگوبرداری بدون تحلیل، معمولاً باعث افزایش هزینه طراحی بدون افزایش واقعی فروش میشود و حتی میتواند باعث ایجاد فاصله بین فروشگاه و مشتری شود.
کپی طراحی لوکس بدون تناسب با برند
لوکس بودن همیشه به معنی افزایش فروش نیست. اگر سطح طراحی فروشگاه از سطح واقعی برند یا قیمت محصولات بالاتر باشد، مشتری دچار ناهماهنگی ذهنی میشود. این موضوع بهخصوص در طراحی فروشگاه برای رقابت در بازار محلی اهمیت زیادی دارد. بسیاری از مشتریان وقتی وارد فضایی بسیار لوکس میشوند، ناخودآگاه انتظار قیمت بسیار بالا دارند و حتی ممکن است بدون بررسی محصول فروشگاه را ترک کنند. در نتیجه، در مهمترین اشتباهات طراحی فروشگاه در بازار خرده فروشی ایران، عدم تناسب سطح طراحی با جایگاه برند یکی از موارد پرتکرار است.
استفاده از متریال گران بدون بازگشت سرمایه
یکی از چالشهای رایج در پروژههای طراحی، انتخاب متریال صرفاً بر اساس ظاهر است. در حالی که در طراحی حرفهای، انتخاب متریال باید بر اساس دوام، هزینه نگهداری و تأثیر واقعی بر تجربه خرید انجام شود. در اصول طراحی فروشگاه کوچک با بیشترین بازده فروش، تمرکز روی کارایی و بازگشت سرمایه بسیار مهمتر از هزینه دکوراسیون است. هزینه طراحی باید با حاشیه سود محصولات و حجم فروش همخوانی داشته باشد.
فاصله گرفتن از حس محلی بازار
در بسیاری از موارد، الگوبرداری از طراحی بینالمللی باعث حذف عناصر آشنا برای مشتری میشود. در حالی که در طراحی فروشگاه متناسب با فرهنگ خرید حضوری ایرانی، ایجاد حس آشنایی، اعتماد و راحتی نقش مهمی در افزایش فروش دارد. مشتری معمولاً به فضایی که بیش از حد رسمی یا سرد باشد، ارتباط احساسی برقرار نمیکند. ترکیب استانداردهای مدرن با هویت محلی، یکی از موثرترین روشهای موفقیت در طراحی فروشگاه است.
5. نادیده گرفتن الگوی خرید سنتی بازارهایی مثل Grand Bazaar Tehran
یکی از مهمترین اشتباهات طراحی فروشگاه در ایران، بیتوجهی به الگوی خرید سنتی است که قرنها در بازارهایی مانند بازار بزرگ تهران شکل گرفته است. مشتری ایرانی به تعامل حضوری، دریافت مشاوره و بررسی دقیق محصول عادت دارد و حذف این عناصر باعث کاهش اعتماد و وفاداری میشود. بسیاری از فروشگاهها سعی میکنند با طراحی بسیار مدرن و شیک، تجربه خرید را از فضای سنتی جدا کنند، در حالی که این کار میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
حذف تعامل انسانی در فروش
در بسیاری از دستههای کالایی، مشتری هنوز نیاز به راهنمایی مستقیم فروشنده دارد. در طراحی فروشگاه خرده فروشی با تمرکز بر تجربه مشتری، حذف تعامل انسانی یکی از عوامل مهم کاهش فروش است. تجربه نشان داده است که فروشنده آموزشدیده و تعامل مؤثر میتواند تصمیم خرید مشتری را سریعتر و مطمئنتر کند و در نهایت نرخ تبدیل مشتری حضوری را افزایش دهد.
فاصله زیاد بین فروشنده و مشتری
طراحی فیزیکی فروشگاه، شامل ارتفاع کانتر، فاصله از مشتری و نحوه چیدمان، تأثیر مستقیم بر احساس اعتماد دارد. کانترهای خیلی بلند یا فاصله زیاد باعث ایجاد حس بیاعتمادی و کاهش تعامل میشود. در بسیاری از فروشگاههای مدرن، تمرکز صرف بر زیبایی و طراحی لوکس باعث شده تا این نکات ساده اما حیاتی فراموش شوند. رعایت اصول طراحی فروشگاه متناسب با فرهنگ خرید حضوری ایرانی اهمیت زیادی دارد.
طراحی بیش از حد مدرن برای محصول سنتی
استفاده از طراحی مدرن برای کالاهای سنتی میتواند تأثیر منفی داشته باشد. مشتریان کالاهای سنتی، معمولاً انتظار فضایی آشنا و مرتبط با تاریخ و فرهنگ محصول را دارند. طراحی بیش از حد مدرن ممکن است حس واقعی بودن یا کیفیت محصول را زیر سوال ببرد. در نتیجه، موفقترین فروشگاهها با ترکیب متریال سنتی و عناصر مدرن، تجربهای متوازن ارائه میدهند که هم جذابیت بصری دارد و هم با فرهنگ خرید سنتی مشتری هماهنگ است.
6. بیتوجهی به تفاوت رفتار خرید در شهرهای بزرگ مثل تهران
یکی دیگر از اشتباهات رایج در طراحی فروشگاههای حضوری در ایران، نادیده گرفتن تفاوتهای رفتاری مشتریان در شهرهای بزرگ و پرتردد است. مشتریان کلانشهرها، به ویژه در شهرهایی مثل تهران، معمولاً زمان کمی برای تصمیمگیری دارند و ترجیح میدهند خرید سریع و هدفمند انجام دهند. طراحی فروشگاه بدون در نظر گرفتن این رفتارها میتواند منجر به کاهش بازدهی و افت فروش حضوری شود. در مقابل، در شهرهای کوچک، مشتریان تمایل به تعامل بیشتر با فروشنده و صرف زمان طولانیتر در فروشگاه دارند؛ بنابراین یک طراحی واحد برای همه مناطق نتیجه مطلوب نخواهد داشت.
سرعت خرید بالاتر در شهرهای شلوغ
در شهرهای بزرگ، مشتری معمولاً با عجله خرید میکند و زمان کمی برای جستجوی محصولات دارد. طراحی فروشگاه باید این واقعیت را منعکس کند. مسیرهای حرکت واضح، دستهبندی مشخص محصولات و کاهش پیچیدگی در مسیر مشتری، از ضروریات طراحی است. این امر مستقیماً بر چیدمان فروشگاه بر اساس رفتار خرید مشتری ایرانی تأثیر میگذارد و به افزایش نرخ تبدیل مشتری حضوری کمک میکند.
اهمیت دسترسی سریع به محصول
چیدمان کالاها باید به گونهای باشد که مشتری بتواند سریعاً به محصول مورد نظر دسترسی پیدا کند. در طراحی فروشگاههای موفق، کالاهای پرفروش یا استراتژیک در مسیر طبیعی حرکت مشتری قرار میگیرند تا تصمیم خرید بدون صرف زمان زیاد انجام شود. این اصول به ویژه در طراحی فروشگاه برای افزایش خرید لحظهای مشتری اهمیت دارند و میتوانند تجربه خرید سریع و رضایتبخش ایجاد کنند.
اهمیت ویترین در جذب مشتری رهگذر
در شهرهای پرتردد، ویترین فروشگاه نقش حیاتی در جلب توجه مشتری دارد. طراحی جذاب ویترین میتواند حتی قبل از ورود مشتری به فروشگاه، انگیزه خرید ایجاد کند. رنگ، نور و نمایش محصول باید به گونهای باشد که پیام برند را منتقل کند و مشتری را به داخل فروشگاه هدایت کند. در واقع، ویترین اولین نقطه تعامل با مشتری است و یکی از ابزارهای اصلی بهترین طراحی ویترین برای جذب مشتری رهگذر محسوب میشود.
7. ناهماهنگی بین هویت برند و طراحی فضا در فروشگاههای حضوری ایران
یکی دیگر از اشتباهات طراحی فروشگاه که تأثیر مستقیم بر تجربه مشتری و فروش حضوری دارد، ناهماهنگی بین هویت برند و طراحی فضا است. بسیاری از مدیران فروشگاهی بدون تحلیل هویت برند و جایگاه محصول، سبک طراحی را انتخاب میکنند و نتیجه آن فضایی است که با برند همخوانی ندارد. این ناهماهنگی باعث سردرگمی مشتری، کاهش اعتماد و کاهش زمان حضور در فروشگاه میشود. طراحی حرفهای فروشگاه باید هویت برند، نوع محصول و انتظارات مخاطب هدف را در تمامی عناصر فضایی منعکس کند.
استفاده از سبک طراحی نامرتبط با محصول
یکی از رایجترین اشتباهات، انتخاب سبک طراحی غیرمتناسب با محصول است. بهعنوان مثال، استفاده از سبک صنعتی برای فروش محصولات لوکس یا برندهای پریمیوم میتواند حس کیفیت و ارزش محصول را کاهش دهد. طراحی باید با سطح قیمت، کیفیت محصول و جایگاه برند هماهنگ باشد تا مشتری از لحظه ورود به فروشگاه پیام درست برند را دریافت کند. این اصل در چگونه طراحی فروشگاه باعث افزایش فروش حضوری میشود نقش حیاتی دارد.
پیام بصری نامشخص برای مشتری
مشتری باید در چند ثانیه اول ورود، جایگاه فروشگاه، نوع محصولات و هویت برند را درک کند. پیام بصری نامشخص، از طریق رنگها، نورپردازی، گرافیک و چیدمان، باعث سردرگمی میشود. در بسیاری از فروشگاهها، عدم توجه به پیام بصری منسجم یکی از دلایل کاهش نرخ تبدیل مشتری حضوری است. طراحی فروشگاه باید بهگونهای باشد که مشتری بدون نیاز به سؤال یا جستجوی زیاد، هویت برند و محصولات کلیدی را درک کند.
نبود یکپارچگی بین ویترین، داخل فروشگاه و یونیفرم پرسنل
تجربه مشتری زمانی کامل و مؤثر است که تمام عناصر فروشگاه یکپارچه باشند: ویترین، طراحی داخلی، نور، رنگ، متریال و حتی یونیفرم کارکنان. نبود هماهنگی در این عناصر باعث ایجاد تجربه ناهماهنگ و کاهش وفاداری مشتری میشود. در واقع، طراحی یکپارچه و قابل تشخیص، یکی از اصول طراحی فروشگاه برای افزایش وفاداری مشتری حضوری است و به ایجاد تجربه مثبت و ماندگار در ذهن مشتری کمک میکند.
8. مقالات مرتبط
- اصول چیدمان و نورپردازی فروشگاههای حضوری
- چگونه طراحی فروشگاه باعث افزایش نرخ تبدیل مشتری میشود
- تاثیر هویت برند بر تجربه مشتری در فروشگاه حضوری
چکلیست کاربردی طراحی فروشگاه برای مدیران
۱. تحلیل رفتار مشتری
☐مسیر حرکت مشتری داخل فروشگاه را بررسی کنید (نقاط توقف و تصمیم خرید)
☐بررسی زمان حضور مشتری در هر بخش
☐شناسایی کالاهای پرتقاضا و سودده
۲. ورودی و ویترین
☐ورودی فروشگاه واضح و جذاب باشد
☐ویترین پیام برند و محصولات کلیدی را منتقل کند
☐نور و رنگ ویترین مشتری رهگذر را جذب کند
۳. چیدمان و مسیر حرکت
☐کالاهای سودده در مسیر طبیعی حرکت مشتری قرار گیرند
☐راهروها و مسیرها بدون گلوگاه و شلوغی طراحی شوند
☐دسترسی سریع به محصولات پرفروش فراهم شود
۴. تجربه حسی مشتری
☐نورپردازی تمرکز روی محصول داشته باشد، نه فقط زیبایی
☐رنگها با جایگاه برند و محصول هماهنگ باشند
☐موسیقی و صدا با مخاطب هدف و سطح قیمت همخوانی داشته باشد
۵. هماهنگی برند
☐سبک طراحی با هویت برند و نوع محصول مطابقت داشته باشد
☐پیام بصری داخل فروشگاه و ویترین واضح و قابل فهم باشد
☐یونیفرم کارکنان و دکوراسیون هماهنگ با برند طراحی شود
۶. تطابق با فرهنگ محلی
☐عناصر فرهنگی و انتظار مشتری ایرانی در طراحی لحاظ شوند
☐تعامل انسانی و مشاوره حضوری حذف نشود
☐طراحی مدرن برای محصولات سنتی بیش از حد اغراقآمیز نباشد
۷. بررسی عملکرد و بازخورد
☐جمعآوری بازخورد مشتری پس از تغییر طراحی
☐سنجش تأثیر طراحی جدید بر فروش و زمان حضور
☐اصلاح و بهینهسازی مداوم بر اساس دادههای واقعی
9. نتیجهگیری
در نهایت، موفقیت فروشگاههای حضوری در ایران تنها به کیفیت محصول یا موقعیت مکانی محدود نمیشود، بلکه طراحی حرفهای و هماهنگ با رفتار واقعی مشتری نقش حیاتی دارد. اشتباهات رایج شامل نادیده گرفتن مسیر حرکت مشتری، بیتوجهی به تجربه حسی، الگوبرداری بدون تحلیل از فروشگاههای بزرگ، فاصله گرفتن از فرهنگ خرید سنتی و ناهماهنگی هویت برند با فضای فروشگاه هستند.
با توجه به مطالعات بینالمللی مانند Gensler Research، SIS International و Case Studyهای برندهایی مثل Apple، Nike و Starbucks، میتوان نتیجه گرفت که فروشگاه موفق ترکیبی از موارد زیر را ارائه میدهد:
- مسیر حرکت طراحی شده بر اساس رفتار واقعی مشتری
- تجربه حسی قوی با نور، رنگ، صدا و تعامل انسانی
- هماهنگی کامل بین هویت برند و طراحی فضا
- تطابق با فرهنگ خرید محلی و نیازهای مشتری
پیادهسازی این اصول منجر به افزایش زمان حضور مشتری، بهبود نرخ تبدیل، افزایش خرید لحظهای و ایجاد وفاداری بلندمدت میشود. به عبارت دیگر، طراحی درست فروشگاه نه تنها یک ابزار زیباییشناسی، بلکه یکی از مهمترین عوامل استراتژیک افزایش فروش حضوری در بازار ایران است.
10. منابع مقاله
- Gensler Research Institute
- SIS International Research
- PSFK
- EyeSee Research
- MG2
- Coresight Research
- Contemporary Retail Design: A Store Planner’s Handbook – Eddie Miles
- Store Design: A Complete Guide to Designing Successful Retail Stores – William R. Green
- Architectural Digest
- Dezeen
- Retail Design Blog
- Designboom
